1968 yılında toplanan II. UNCTAD Konferansı sonucunda, gelişmekte olan ülkelerin sanayi malları ihracatlarını arttırabilmek amacıyla, gelişmiş ülkelerin bu ülkelerden yaptıkları ithalatta belirli bir taviz marjı tanımalarını öngören bir sistem olan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi’nin (GTS) yürürlüğe konulması kararı alınmıştır. Böylece, gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelerden ithal ettikleri sanayi malları üzerindeki vergilerini “karşılıklılık” esası dışında tek taraflı olarak sıfırlayacak veya indireceklerdir. Bu sistemin yürürlüğe konması, 1970 yılında Ticaret ve Kalkınma Konseyi tarafından kabul edilmiş, bu tarihten sonra da gelişmiş ülkeler tarafından uygulanmaya başlanmıştır.

ABD, 1976 yılından bu yana bazı ürünlerin bazı ülkelerden ithalatında gümrük vergisini sıfırlayan ve (GTS) Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi adı verilen bir program uygulamaktadır. Ülkemiz de ABD’ye ihracatında Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi’nden faydalanabilmektedir.

Ülkemizden ABD’ye ihracatı gerçekleştirilecek ürünlerde, aşağıda ekte yer alan pdf dosyası aracılığıyla bu programa yönelik ABD ‘ye ithal edilen ürünlerde hangi ürünlerin vergisiz olduğunu ve ülkemize yönelik uygulanan vergi oranlarını görmeniz mümkündür.

Tabloda HTS8 adı verilen kısım, ülkemizde GTİP ( Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) olarak bilinen kodlama sisteminin ABD’deki karşılığıdır. Brief Description ürünün adını, MFN (Most Favoured Nation) Rate ise ürüne yönelik normalde uygulanan en düşük vergi oranını açıklamaktadır.

Ekteki ABD gümrük tarife cetvelinde inceleme yaparken ihraç edilecek ürünün GTİP numarasının ilk 6 hanesi aranmalıdır. İlk 6 hanesi tutan ürüne yönelik GSP Indicator başlıklı sütundaki işaretlere bakılması gerekmektedir. Şayet söz konusu ürün A işaretli ise GTS kapsamındadır ve ülkemizden ABD’ye yapılacak olan ihracatta gümrük vergisi sıfır olacaktır. Eğer ürün A+ işaretliyse en az gelişmiş ülkeler için avantaj sağlanmaktadır ve ülkemiz kapsam dışındadır. A* işaretli ürünler bir ya da birden fazla ülke için GTS uygulamasının kaldırıldığı ürünler anlamına gelmektedir.

Ülkemizin söz konusu ürün için GTS kapsamından çıkarılıp çıkarılmadığını öğrenmek için http://dataweb.usitc.gov/scripts/gsp/gsp_tariff.asp    web adresi ziyaret edilmelidir. Siteden hem GTİP numarasının ilk 6 hanesiyle arama yapılabilmekte hem de ürün bazında ülkemizin GTS kapsamından çıkarılıp çıkarılmadığı öğrenilebilmektedir.

Sitenin kullanımıyla ilgili bilgileri içeren kılavuz aşağıda ekli dosyada yer almaktadır.         

GTS kapsamında ihraç edilecek ürün, ABD’ye doğrudan sevk edilmelidir. Ayrıca ürün katma değer şartına uymalıdır. Yani ürünün değerinin en az %35’i Türkiye kaynaklarınca üretilmiş olmalıdır.

Ayrıca GTS uygulamasından yararlanmayı talep etmek ABDli ithalatçının sorumluluğundadır. İthalatçı ürünün teslim evrakının (CBP Form 7501) üstündeki tanımlayıcı Harmonize Sistem, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon numarasının önüne “A” işareti koymak sureti ile gümrükten muaf uygulama talep etmelidir.

Tabloyu incelerken dikkat edilmesi gereken hususlar:

·         Türkiye’yi ilgilendiren ve vergisiz olan bölüm yalnızca A kodlu ürünlerdir.

·         Ülkemizde uygulanan GTİP kodu ile inceleme yaparken ilk 6 haneye kadar ekteki tabloda bulunan HTS kodu ile uyum sağlanmaktadır.

·         GSP (Generalised System Preferences) →  GTS (Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi) demektir.

MFN (Most Favoured nation) tariff→ O ülkeye uygulanan en düşük vergi oranı