6331 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU

 I-  Yeni İş Sağılğı ve Güvenliği Kanunun İş Hayatının Düzenlenmesine Etkileri;

Kanunun amacı,  “İşyerlerinde iş sağlığı ve Güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, sorumluluk, yetki, hak ve yükümlülüklerini düzenlemek “ olarak belirtilmiştir.

Kanunun kapsamı ve etki alanı, yeniden tanımlanarak genişletilmiştir. Önceki İş Kanunu içerisindeki tanımda, en belirgin ve öne çıkan özellik, sanayiden sayılan ve devamlı olarak en az 50 işçi çalıştıran ve 6 aydan fazla sürekli işlerin yapıldığı işyerlerini kapsamaktaydı. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bu tanımı müstakil bir kanun haline getirerek kapsamını genişletmiştir. Bu tanım ile birlikte, artık 50 çalışan sınırı ve işin 6 aydan fazla sürekliliği temel tanım olmaktan çıkarılarak  “Kamu ve Özel sektöre ait tüm işyerleri ve işlere uygulanacaktır” denilmiştir. 

Böylece, etki alanı genişleyen kanun, İş Kanunu, Deniz İş Kanunu, Meslek Eğitim Kanunu, Devlet Memurları Kanunu çalışanlarına, bu işyerlerinin ve işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerlerde dahil olmak üzere tüm çalışanlarına ve faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanacaktır. Kanun yalnızca, Afet ve Acil durum birimlerinin müdahale faaliyetlerini, ev hizmetleri, yanında başkaca kimseyi çalıştırmayan esnaf ile iyileştirme kapsamında çalışan tutuklu ve hükümlüleri kapsam dışında tutmaktadır.

  II – Kanunun İşveren ile Çalışanların Görev, Yetki ve Yükümlülükleri Bakımından Değerlendirilmesi.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bütün iş kollarında işçi çalıştıran işverenlere,  iş güvenliği sağlığı ve  konusunda genel bir sorumluluk yüklemiştir. Kanunun esas hedefi, çalışma hayatını objektif ölçülere göre sevk ve idare ederek, mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilerek her türlü tedbirin alınmasının sağlanmasıdır. Bu konular ile  ilgili organizasyonların yapılmasını, gerekli araç ve gereçlerin temini ile sağlık ve güvenlik tedbirlerinin günlük iş hayatına ve değişen şartlara adaptasyonunun etkin ve uyumlu biçimde sağlanması için çalışmalar yapılmasıdır.

İşveren, çalışanlarına görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu belirler. İşyerinde çalışma düzenini tehlikeye sokacak risk seviyesini belirler, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, süreçleri denetler ve varsa uygunsuzlukları giderir. İşyerinde alınan  bu tedbirler için, işyeri dışından uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması işverenin bizatihi sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

Kanun, işverenin işyerinde çalışanların sağlığı ve güvenliği konularında alacağı hertürlü tedbir için katlandığı maliyetleri çalışanlarına yansıtamayacağını açıkça hüküm altına almıştır.

a-  İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi Çalıştırma Yükümlülüğü

Yeni  İSG Kanunun  6, 7 ve 8. maddelerinde tüm işverenler  işyerlerinde, İş Güvenliği Uzmanı, İşyeri Hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirmek zorundadır ilkesini benimsemiştir. Bu ilkeye göre, İşverenler tehlike sınıfları gözönüne alınarak;

·         Çok tehlikeli işyerlerinde  A sınıfı,

·         Tehlikeli işyerlerinde B sınıfı ve

·         Az Tehlikeli işyerlerinde ise C sınıfı belgeye sahip İş Güvenliği Uzmanı ile İşyeri Hekimi çalıştırmakla yükümlü kılınmıştır.

 İş verenler, İş Güvenliği Uzmanı ve İş Yeri Hekimini tam gün istihdam edeceklerse ayrıca “işyeri sağlık ve güvenlik birimi” de kurmak ve işyeri hekiminin yanında çalışmak üzere diğer sağlık personelini de görevlendirmek zorundadırlar.

 b- Sağlık Gözetimi, İş Kazası ve Meslek Hastalıklarının Kayıt ve Bildirimi ile Çalışanların Aktif İş Hayatına Uyumunun Sağlanması.      

6331 Sayılı İSG Kanunu, işyerlerinde aktif, dinamik ve çalışanlarında katılımı ile sağlık gözetimi, meslek hastalıklarının oluş biçimi, kayıtlarının tutulması ve işveren tarafından ilgili sağlık kuruluşlarına bildirilmesi konusunda etkin bir işyeri yönetimi modeli benimsemiştir.

Buna göre; çalışanların sağlık muayenelerinin takibi konusunda özellikle işçilerin işe girişlerinde, iş değişiklikleri ile işten uzak kalmaları nedeniyle tekrar işe başlamalarında ve işin devamı süresince, çalışanların ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla bu muayenelerin yapılması zorunlu kılınmıştır. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıflarda yer alan işyerleri ise çalışanlarını işe kabul etmeden yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporlarını almadan işbaşı yaptıramayacaktır.  Sağlık gözetiminden doğan tüm maliyetler ve yapılan giderler işveren tarafından karşılanacak olup, hiçbir şart ve suretle çalışandan talep edilmeyecektir.

 c- Çalışanların Eğitimi, Bilgilendirilmesi ile Görüşlerinin Alınması ve Katılımlarının Sağlanması.

İşveren, çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini sağlar. Eğitimlerde işin ve çalışanların iş tecrübe ve becerileri de gözönüne alınır. Ayrıca teknolojik gelişme ve bu gelişmelere parelel yenilikler ile makine ve diğer iş ekipmanlarının çalışanın güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde eğitim verir ya da verdirir.  Bu eğitimler ortaya çıkan yeni risklere uygun olarak yenilenir, gerekli görüldüğünde düzenli ve periyodik aralıklarla tekrarlanır. Çalışanların temsilcileri özel olarak eğitilir. İşyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için çalışanların ve işçi temsilcilerinin işin gereklerine göre bilgilendirilir. Koruyucu ve önleyici tedbirler ile işyerinde karşılaşılacak sağlık ve güvenlik risklerini ortadan kaldıracak önlemler alınır. Bununla ilgili işyerlerinde işçi temsilcisi seçilmesi ya da atanması yasal zorunluluk haline getirilmiştir. 

Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde çalışacaklar için yapacakları iş ile ilgili mesleki eğitimin belgelendirilmesi şartı aranacaktır. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışanların eğitim süreçleri metod ve yöntemleri ile formasyon süreçleri belgelere dayandırılmalıdır.  Çalışanları ile geçiçi iş ilişkisi kursalar dahi iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı çalışanların bilgilendirilmesi zorunludur. İşveren çalışanların işyerlerindeki çalışma düzenine uyması konusunda katılımı sağlamak ve çalışanların görüşlerine başvurmak zorundadır. İşveren çalışanlarını muhtemel risklerden korumak amacıyla görüşlerine başvurmak, teklif getirme haklarınının sağlanması, bu konulardaki görüşlerinin alınmasının sağlamalıdır.  İşveren işyerinin farklı bölümlerindeki riskler ile çalışan sayılarını gözönüne alarak ve dengeli dağıtıma özen göstermek kaydı ile çalışanların kendi aralarında yapacağı seçimle, seçim koşullarında belirlenemeyen durumlarda  atama yapılarak oransal sayılarda çalışan temsilcisi görevlendirilir.

Buna Göre çalışan sayısına göre;

·  2 ile 50 arasında ,         1

·  51 ile 100 arasında,       2

·  101 ile 500 arasında,     3

·  501 ile 1000 arasında    4

·  1001 ile 2000 arasında   5

·  2000 ve üzeri çalışanı bulunan işyerlerinde 6 temsilci görevlendirilir.

 d-      Risk Değerlendirmesi, Acil Durum Planları, Yangınla Mücadele ve İlk Yardım.

Kanun ile işveren, iş sağlığı ve güvenliği kapsamında risk değerlendirmeleri yapmak  ya da yaptırmak zorunda bırakılmıştır. Özellikle belirli iş sahalarında çalışanların üst seviyedeki risklerden etkilenme durumları, kullanılacak iş ekipmanları ile kimyasal etkilerin tespiti, işyeri düzeninin sağlanması, özel politika gerektiren çalışanların bulunması halinde (Genç, yaşlı, gebe, engelli vb.) bunların durumlarının tespiti ile çalışma ortamlarına adaptasyonlarının sağlanması gerekmektedir.

İşverenler, işyerlerinin kendine özgü büyüklükleri, nitelikleri ve taşıdığı özellikleri gözönüne alarak (çalışan sayısı, işyerinin büyüklüğü, yapılan işin niteliği, işyerinin özel yangın ya da koruyucu önlemlere etki dereceleri ) acil durum eylem planı hazırlar. Koruyucu önlemlerle beraber, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda uygun donanıma sahip ve bu konularda eğitimli yeterli sayıda personel görevlendirir.

Araç gereç sağlar, tatbikat yaptırır. Ekipmanların heran hazır bulundurmaları sağlanır. Bu konularda (İlk yardım, acil müdahale, kurtarma ve yangınla mücadele) işyeri dışındaki uzman kuruluşlarla gerekli iletişim metodları belirler.

Kanun bu konularda işverene özellikle ve belirlenmiş sorumluluklar yüklediği gibi çalışanlara da bu konuda önemli sorumluluklar getirmiştir. Çalışanlar iş sağlığı ve güvenliği konularında, aldıkları eğitim ile işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda, kendilerinin, diğer çalışanların işyerindeki hareketlerinden dolayı diğer çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye atmamakla sorumludurlar.

  e- Diğer Konular ve yaptırımlar.

İş sağlığı ve Güvenliği Kurulu; İşveren 50 ve daha fazla çalışanı olan ve 6 aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği kurulu oluşturur. Asıl İşveren – Alt İşveren tarafından ayrı ayrı kurul oluşturulmuş ise, kararların uygulanması konusunda asıl işveren işbirliği ve koordinasyonu sağlamakla görevlendirilir.

Aynı çalışma sahası içerisinde birden fazla işverenin faaliyeti olması durumunda, iş sağlığı ve güvenliği konularında işbirliği yapılır. Tüm risklerin ortak alan içerisinde değerlendirilerek “Risklerden korunulması” çalışmaları koordine edilir. İşverenler birbirlerini ve çalışan temsilcilerini bu riskler konusunda bilgilendirilir.

İş teftiş ve inceleme sırasında işyerinde tespit edilen ve kanuna ve yönetmeliklere aykırı durumların meydana gelmesi nedeniyle tespit edilen eksiklikler tamamlanıncaya kadar işin tamamı ya da bir kısmı durdurlabilecektir. Bu zaman aralığı için çalışanların ücretleri tam olarak zamanında ödenmeye devam edilecektir.

Cezai yaptırımlar:

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun işverene uygulanmak üzere getirdiği idari para cezaları şöyle:

Mevcut Durumun İyileştirilmesi

* Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışma yapmayan, işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izleyip, denetlemeyen ve uygunsuzlukları giderilmeyen işverenlere her bir yükümlülük için ayrı ayrı 2 bin TL.

İş Güvenliği Uzmanı Ve İşyeri Hekimi

* Çalıştırmakla yükümlü tutulduğu halde iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmeyen işverene görevlendirmediği her bir kişi ve her bir ay için 5 bin TL, diğer sağlık personeli görevlendirmeyen işverene her bir kişi ve her bir ay için 2 bin 500 TL, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimine görevlerini yerine getirmeleri amacıyla araç, gereç, mekan ve zaman gibi gerekli ihtiyaçları karşılamayan işverenlere her bir ihlal için  bin 500 TL, iş güvenliği uzmanının bildirdiği tedbirleri almayan işverenlere her ihlal için bin TL.

* İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının hak ve yetkilerini, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlayan işverenlere bin 500 TL.

Risk Değerlendirmesi Yaptırılması

* 30 Aralık 2012 tarihine kadar risk değerlendirmesi yapmayan veya yaptırmayan işverene 3 bin TL, aykırılığın devam ettiği her ay için 4 bin 500 TL.

Acil Durum Planları

* İşyerinde meydana gelebilecek olumsuz bir duruma karşı acil durum planları, yangınla mücadele ve ilk yardım ve tahliye düzenlemesi yapmayan, bu düzenlemeleri ihlal eden işverenlere her bir yükümlülük ve her bir ay için bin TL.

İş Kazası Kaydının Tutulması

* İş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutmayan, gerekli incelemeleri yaparak bunlar ile ilgili rapor düzenlemeyen işverenlere bin 500 TL, İşyerinde meydana gelen ancak yaralanma veya ölüme neden olmadığı halde işyeri ya da iş ekipmanının zarara uğramasına yol açan olayları inceleyerek bunlarla ilgili raporları düzenlemeyen işverenlere 2 bin TL, Kendilerine intikal eden iş kazalarını SGK’ya bildirmeyen hastanelere 2 bin TL.

Sağlık Raporu Olmadan Çalıştırma

* İşçiyi işe almadan önce sağlık raporu almayan veya sağlık raporu alınmadan iş değişikliği yapan, İşin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla sağlık raporu alınmadan işçi çalıştıran işverenlere her bir işçi için bin TL.

* İş sağlığı ve güvenliği konularında işçilerini bilgilendiremeyen işverenlere her bir işçi için bin TL, İş sağlığı ve güvenliği konularında işçiye belirli periyotlarla eğitim vermeyen işverenlere her bir işçi için bin TL, İş sağlığı ve güvenliği konularında işçilerin görüşlerini alınmayan ve katılımlarını sağlamayan işverenlere bin TL.

* İşyerinde çalışan temsilcisi seçmeyen ya da atamayan işverene bin TL, temsilcinin iş sağlığı ve güvenliği önerilerini yerine getirmeyen işverene bin 500 TL.

Kurul Oluşturma Şartı

* 50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve 6 aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere kurul oluşturmayan işverene 2 bin TL.

Kanun Yürürlük tablosu;

 

nlk Yard/span

span style=nlk Yard/span